Luật 41/2024/QH15

Luật Bảo hiểm xã hội 41/2024/QH15: mức đóng 8% và 14%, chậm đóng, trốn đóng

Đăng ngày Ban biên tập quanlytiemchung.comChịu trách nhiệm nội dung: DS. Nguyễn Đăng Điệp

Số hiệu
41/2024/QH15
Loại văn bản
Luật
Cơ quan ban hành
Quốc hội
Ngày ban hành
29/06/2024
Ngày hiệu lực
01/07/2025
Tình trạng
Còn hiệu lực

Luật 41/2024/QH15 (hiệu lực 01/7/2025) quy định ai phải đóng BHXH bắt buộc, mức đóng, hạn đóng, chậm đóng và trốn đóng. Tóm tắt và checklist cho chủ phòng tiêm chủng.

Tháng 10/2026, báo chí đưa tin cơ quan bảo hiểm xã hội đang siết kiểm tra các đơn vị chậm đóng, đăng ký thiếu lao động hoặc kê khai thiếu lương. Phòng tiêm chủng có nhân viên hợp đồng, điều dưỡng làm theo ca, bác sĩ cộng tác viên là loại đơn vị dễ bị hỏi đến. Văn bản gốc của các nghĩa vụ này là Luật Bảo hiểm xã hội 41/2024/QH15. Bài này tóm tắt những điều chủ phòng tiêm nên nắm.

Tình trạng hiệu lực (kiểm ngày 13/11/2026): còn hiệu lực từ 01/7/2025, đã được sửa đổi bởi Luật Nhà giáo 73/2025/QH15, Luật Thanh tra 84/2025/QH15, Luật Dân số 113/2025/QH15 và Luật Phục hồi, phá sản 142/2025/QH15 (Văn bản hợp nhất 19/VBHN-VPQH năm 2026). Chưa thấy luật nào thay thế.

Tóm tắt văn bản

Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15 do Quốc hội ban hành ngày 29/6/2024, có hiệu lực từ 01/7/2025, gồm 11 chương và 141 điều. Luật quy định ai phải tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc, mức đóng, thời hạn đóng và cách xử lý khi chậm đóng hoặc trốn đóng. Bài này chỉ chọn phần liên quan trực tiếp đến người sử dụng lao động là phòng tiêm chủng.

Phạm vi áp dụng

Luật áp dụng cho người lao động và người sử dụng lao động, trong đó có phòng khám, phòng tiêm chủng tư nhân hoặc hộ kinh doanh có thuê nhân sự. Theo Điều 2 khoản 1:

  • Người làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn, hoặc xác định thời hạn từ đủ 01 tháng trở lên, thuộc diện đóng BHXH bắt buộc (điểm a).
  • Người làm việc không trọn thời gian vẫn thuộc diện bắt buộc nếu tiền lương trong tháng bằng hoặc cao hơn mức lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc thấp nhất (điểm l).
  • Chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh tham gia theo quy định của Chính phủ (điểm m).

Ví dụ điều dưỡng làm 3 buổi một tuần theo hợp đồng lao động có thể vẫn nằm trong diện bắt buộc, tùy mức lương trong tháng. Chủ phòng nên đối chiếu từng trường hợp với bản luật và hướng dẫn của cơ quan BHXH.

Điểm chính phòng tiêm phải làm

Theo Văn bản hợp nhất 19/VBHN-VPQH:

  1. Đóng BHXH bắt buộc cho người lao động theo Điều 34, đồng thời trích phần của người lao động từ tiền lương hằng tháng (Điều 13 khoản 4).
  2. Nắm mức đóng. Người lao động đóng 8% tiền lương làm căn cứ đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất (Điều 33). Người sử dụng lao động đóng 3% vào quỹ ốm đau và thai sản và 14% vào quỹ hưu trí và tử tuất (Điều 34 khoản 1). Phần bảo hiểm thất nghiệp và bảo hiểm y tế do luật chuyên ngành quy định, bài này không đi sâu.
  3. Đóng đúng hạn. Với phương thức đóng hằng tháng, hạn chậm nhất là ngày cuối cùng của tháng tiếp theo (Điều 34 khoản 4 điểm a).
  4. Đăng ký đủ số người phải tham gia và đăng ký tiền lương làm căn cứ đóng không thấp hơn quy định tại Điều 31 khoản 1. Đăng ký thấp hơn là một trường hợp bị coi là trốn đóng (Điều 39).
  5. Không chậm đóng, không trốn đóng. Điều 9 khoản 1 cấm cả hai hành vi.

Chậm đóng và trốn đóng khác nhau thế nào

Điều 38 coi là chậm đóng khi người sử dụng lao động chưa đóng hoặc đóng chưa đủ số tiền đã đăng ký sau ngày đóng chậm nhất, hoặc đăng ký thiếu số người phải tham gia trong 60 ngày.

Điều 39 coi là trốn đóng khi cố ý không đóng hoặc đóng không đủ sau 60 ngày và đã được cơ quan có thẩm quyền đôn đốc.

Hậu quả, theo tóm tắt Điều 40 và 41 trên bản trích:

  • Phải đóng đủ số tiền còn thiếu, cộng thêm 0,03% mỗi ngày chậm đóng hoặc trốn đóng.
  • Chậm đóng bị xử phạt hành chính và không được xét khen thưởng.
  • Trốn đóng có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.

Mức phạt hành chính cụ thể nằm ở nghị định xử phạt, không phải trong luật, nên chủ phòng cần tra thêm văn bản đó.

Tình hình thực tế: kiểm tra đang tăng

Theo VnExpress ngày 27/10/2026, trong 9 tháng đầu năm cơ quan BHXH thu hồi gần 433 tỷ đồng tiền chậm đóng BHXH, bảo hiểm y tế và bảo hiểm thất nghiệp qua kiểm tra, và yêu cầu truy đóng cho 60.710 lao động. Bài báo cũng nêu thực tế một số đơn vị ghi hợp đồng cộng tác viên, dịch vụ hoặc khoán việc dù người đó thuộc diện đóng bắt buộc.

Checklist cho chủ phòng tiêm

  1. Lập danh sách toàn bộ người đang làm việc: nhân viên, điều dưỡng, bác sĩ, bảo vệ, lễ tân, người làm theo ca, cộng tác viên.
  2. Với từng người, ghi loại hợp đồng, thời hạn và mức lương thực nhận hằng tháng.
  3. Đối chiếu danh sách với số người đã đăng ký tham gia BHXH.
  4. Rà các hợp đồng ghi "cộng tác viên", "dịch vụ" hoặc "khoán" xem công việc thực tế có phải quan hệ lao động không.
  5. So tiền lương đăng ký đóng với tiền lương thực trả.
  6. Đặt lịch nhắc nộp tiền trước ngày cuối của tháng tiếp theo, lưu chứng từ nộp.
  7. Nếu có nhiều điểm tiêm, gom danh sách nhân sự theo từng điểm để không sót người luân chuyển giữa các điểm.

Hiệu lực và văn bản liên quan

Luật có hiệu lực từ 01/7/2025. Bài này không tóm tắt các nghị định, thông tư hướng dẫn; khi tính mức đóng cụ thể hãy hỏi cơ quan BHXH địa phương.

Một số bài liên quan trên quanlytiemchung.com: Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 91/2025/QH15 (hồ sơ nhân sự cũng là dữ liệu cá nhân) và Nghị định 90/2026/NĐ-CP về mức phạt vi phạm hành chính y tế. Nếu bạn đang cần một phần mềm quản lý phòng tiêm chủng để quản lý nhiều điểm, danh sách nhân sự theo điểm là dữ liệu nên có sẵn khi cơ quan BHXH yêu cầu.

Nguồn

Bài chỉ có tính tham khảo, không thay cho tư vấn pháp lý hoặc hướng dẫn của cơ quan BHXH.


Ảnh bìa: Anssi Koskinen, CC BY 2.0, Wikimedia Commons

Bài viết là thông tin tham khảo, soạn theo Chính sách biên tập. Phát hiện thông tin sai, xin báo cho chúng tôi qua trang Liên hệ.