WHO xác nhận ca Ebola Bundibugyo nhập khẩu tại Nigeria, nước thứ năm
Đăng ngày Ban biên tập quanlytiemchung.comChịu trách nhiệm nội dung: DS. Nguyễn Đăng Điệp
WHO xác nhận ca Ebola Bundibugyo nhập khẩu tại Nigeria, quốc gia thứ năm. Bài nêu cách sàng lọc, tách khách sốt và báo cơ quan y tế.
Ngày 20/10/2026, văn phòng khu vực châu Phi của WHO thông báo Nigeria xác nhận một ca Ebola do virus Bundibugyo nhập khẩu tại Abuja, theo bản tin của WHO AFRO. Đây là quốc gia thứ năm ghi nhận virus này kể từ khi đợt bùng phát được công bố tại Cộng hòa Dân chủ Congo ngày 15/5/2026. Bài viết cũ của chúng tôi về Ebola ở châu Phi đã nói về giai đoạn đầu. Lần này có một chi tiết đáng để chủ phòng tiêm chủng đọc kỹ: bệnh nhân đến khám tại một cơ sở y tế tư nhân trước khi được xác nhận.
Số liệu mới nhất từ WHO
Bản tin dịch bệnh DON619 của WHO, đăng ngày 8/10/2026, ghi nhận đến ngày 6/10 có 8.728 ca xác nhận, 4.205 ca tử vong và 2.269 ca hồi phục tại CHDC Congo. Tỷ lệ tử vong thô là 48,2%. Dịch trải trên 64 khu vực y tế của 7 trong 26 tỉnh, riêng tỉnh Ituri có 6.480 ca. Kenya xác nhận ca nhập khẩu đầu tiên ngày 6/10, bệnh nhân đã tử vong ngày 5/10. Theo bản tin của WHO AFRO, Kenya sau đó ghi nhận 9 ca liên quan đến ca nhập khẩu này.
WHO cho biết chưa có vắc xin hay thuốc điều trị đặc hiệu được phê duyệt cho bệnh do virus Bundibugyo. Đánh giá nguy cơ gần nhất, ngày 14/8/2026, xếp nguy cơ toàn cầu ở mức thấp, nguy cơ ở các nước giáp CHDC Congo ở mức cao. WHO khuyến cáo không hạn chế đi lại hay thương mại với các nước bị ảnh hưởng.
Ca ở Nigeria cho thấy điều gì
Theo WHO AFRO, bệnh nhân là một phụ nữ có đi lại gần đây đến Uganda. Triệu chứng bắt đầu ngày 7/10, bốn ngày sau khi bà đến Nigeria. Bà đến một cơ sở y tế tư nhân ở Abuja ngày 11/10 và có kết quả dương tính ngày 20/10. Nigeria đã xác định 44 người tiếp xúc để theo dõi và tăng cường kiểm soát nhiễm khuẩn tại cơ sở bà từng đến khám.
Từ ngày có triệu chứng đến ngày xác nhận là 13 ngày. Trong thời gian đó, người bệnh đã đi qua ít nhất một cơ sở y tế tư. Bản tin không cho biết cơ sở ấy xử trí thế nào, nên chúng tôi không đánh giá. Điều chủ phòng tiêm rút ra được là một khách có sốt và tiền sử đi lại có thể bước vào phòng tiêm trước khi bất kỳ ai nghĩ đến Ebola.
Bản tin cũng không nhắc đến ca bệnh nào tại Việt Nam. Chúng tôi không có căn cứ nói nguy cơ ở Việt Nam đã thay đổi, và bài này không nhằm báo động. Mục tiêu là rà lại quy trình đón khách, vốn có ích với cả cúm, sởi hay bất kỳ bệnh truyền nhiễm nào.
Việc nên rà ở phòng tiêm
Phòng tiêm chủng không điều trị Ebola. Việc của bạn là nhận ra người có nguy cơ, tách họ ra và báo đúng nơi. Cụ thể:
- Thêm một câu hỏi vào phiếu sàng lọc trước tiêm: khách có sốt, và có đi hoặc ở các vùng đang có dịch trong 21 ngày gần đây không. Mốc 21 ngày là thời gian ủ bệnh tối đa thường dùng với Ebola, hãy kiểm tra lại với hướng dẫn mới nhất của Bộ Y tế.
- Đặt quy trình cho khách sốt có tiền sử đi lại: đeo khẩu trang, đưa vào phòng riêng hoặc khu cách ly tạm, không để ngồi chung phòng chờ.
- Ghi sẵn số điện thoại Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh hoặc đầu mối Sở Y tế để báo ca nghi ngờ. Dán ở quầy lễ tân và phòng khám.
- Kiểm tra kho phòng hộ cá nhân: khẩu trang, găng, áo choàng, kính chắn giọt bắn, dung dịch sát khuẩn tay. Bổ sung nếu số lượng chỉ đủ cho một ngày.
- Tập huấn nhanh 15 phút cho lễ tân và điều dưỡng: cách hỏi, cách tách khách, cách báo.
- Không trấn an hay tư vấn về chẩn đoán. Câu trả lời đúng là hướng dẫn khách tới cơ sở có khả năng cách ly và báo cơ quan y tế.
Trả lời khách hỏi "có tiêm vắc xin Ebola không"
Với virus Bundibugyo, câu trả lời theo WHO là chưa có vắc xin được phê duyệt. Lễ tân không nên hứa hay gợi ý khách đi tìm vắc xin ở nơi khác. Một mẫu trả lời ngắn có thể là: "Hiện chưa có vắc xin được phê duyệt cho chủng virus này. Nếu anh chị có sốt và vừa đi về từ vùng có dịch, vui lòng báo ngay cho nhân viên để chúng tôi hướng dẫn đến cơ sở phù hợp."
Lịch tiêm và kho có cần đổi không
Không có lý do để đổi lịch tiêm hay đặt thêm vắc xin vì tin Ebola. Nhu cầu vắc xin của phòng tiêm trong mùa này vẫn chủ yếu đến từ cúm, não mô cầu, HPV và các mũi cơ bản. Nếu bạn quản lý kho vắc xin theo lô và hạn dùng bằng phần mềm quản lý phòng tiêm chủng, hãy giữ nguyên kế hoạch nhập và dành thời gian rà quy trình sàng lọc.
Theo dõi tiếp
Nguồn nên xem lại mỗi tuần là trang Disease Outbreak News của WHO, cổng thông tin Bộ Y tế và Cục Phòng bệnh. Nếu Bộ Y tế ban hành công văn yêu cầu cơ sở khám chữa bệnh tư nhân giám sát người từ vùng dịch, phòng tiêm cần cập nhật quy trình ngay trong ngày.
Nguồn: WHO, Disease Outbreak News 2026-DON619, 8/10/2026; WHO AFRO, Nigeria confirms imported case of Ebola Bundibugyo virus disease, 20/10/2026. Bài mang tính thông tin cho chủ phòng tiêm, không phải tư vấn y khoa.
Ảnh bìa: Rachel Larue, Public domain, Wikimedia Commons. Ảnh trong bài: CDC Global, CC BY 2.0, Wikimedia Commons
Bài viết là thông tin tham khảo, soạn theo Chính sách biên tập. Phát hiện thông tin sai, xin báo cho chúng tôi qua trang Liên hệ.
