Thông tư 20/2021/TT-BYT
Thông tư 20/2021/TT-BYT: chất thải y tế phòng tiêm chủng
Đăng ngày Ban biên tập quanlytiemchung.comChịu trách nhiệm nội dung: DS. Nguyễn Đăng Điệp
- Số hiệu
- 20/2021/TT-BYT
- Loại văn bản
- Thông tư
- Cơ quan ban hành
- Bộ Y tế
- Ngày ban hành
- 26/11/2021
- Ngày hiệu lực
- 10/01/2022
- Tình trạng
- Còn hiệu lực
Thông tư 20/2021/TT-BYT (hiệu lực 10/01/2022) quy định phân loại, thu gom, lưu giữ chất thải y tế, gồm vỏ lọ vắc xin và kim tiêm. Tóm tắt và checklist cho phòng tiêm chủng.
Tóm tắt
Thông tư 20/2021/TT-BYT do Bộ Y tế ban hành ngày 26/11/2021, có hiệu lực từ 10/01/2022. Văn bản quy định chi tiết cách phân loại, thu gom, lưu giữ và quản lý chất thải y tế trong khuôn viên cơ sở y tế. Thông tư này thay Thông tư liên tịch 58/2015/TTLT-BYT-BTNMT (Điều 16). Người ký là Thứ trưởng Nguyễn Trường Sơn, ký thay Bộ trưởng.
Tình trạng hiệu lực (kiểm ngày 13/11/2026): còn hiệu lực từ 10/01/2022 (Điều 16), Cơ sở dữ liệu quốc gia về văn bản pháp luật (vbpl.vn) ghi "Còn hiệu lực". Chưa thấy văn bản nào sửa đổi hoặc thay thế; Bộ Y tế vẫn dẫn thông tư này trong các văn bản chỉ đạo năm 2026.
Với phòng tiêm chủng, văn bản này chạm vào những việc diễn ra mỗi ngày: bỏ kim tiêm vào đâu, vỏ lọ vắc xin thuộc loại rác nào, chất thải ở lại phòng bao lâu, ai nhận chất thải đi và hồ sơ nào phải giữ khi đoàn kiểm tra đến.
Phạm vi áp dụng
Thông tư áp dụng với cơ sở y tế gồm cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có giấy phép hoạt động và các cơ sở y tế dự phòng có phát sinh chất thải y tế (Điều 2). Phòng tiêm chủng hoạt động theo giấy phép khám bệnh, chữa bệnh nằm trong phạm vi này. Chất thải phóng xạ không thuộc Thông tư (Điều 1).
Điểm chính phòng tiêm chủng phải làm
Xác định đúng loại chất thải (Điều 4)
Hai nhóm hay gặp nhất ở phòng tiêm:
- Chất thải lây nhiễm sắc nhọn: kim tiêm, bơm liền kim tiêm, ống tiêm, mảnh thủy tinh vỡ và vật sắc nhọn khác đã dùng.
- Chất thải lây nhiễm không sắc nhọn: bông, băng, gạc, găng tay thấm hoặc dính máu, và vỏ lọ vắc xin thuộc loại vắc xin bất hoạt hoặc giảm độc lực thải bỏ.
Vỏ lọ vắc xin không thuộc hai loại trên (không phải vắc xin bất hoạt hoặc giảm độc lực) được xếp vào chất thải rắn thông thường. Điều này kéo theo một việc cho tổ kho và tổ tiêm: biết từng loại vắc xin đang dùng thuộc dạng nào để bỏ vỏ lọ vào đúng thùng. Thông tư không liệt kê tên vắc xin, nên phòng tiêm cần hỏi bác sĩ phụ trách chuyên môn hoặc đối chiếu hướng dẫn của nhà sản xuất rồi ghi thành bảng dán tại phòng.
Dùng đúng thùng, đúng màu (Điều 5 và Điều 6)
| Loại chất thải | Đựng trong | Màu |
|---|---|---|
| Lây nhiễm sắc nhọn | Thùng hoặc hộp kháng thủng | Vàng |
| Lây nhiễm không sắc nhọn | Thùng có lót túi | Vàng |
| Nguy hại không lây nhiễm (dạng rắn) | Túi hoặc thùng có lót túi | Đen |
| Rác thông thường không tái chế | Túi hoặc thùng có lót túi | Xanh |
| Rác thông thường dùng để tái chế | Túi hoặc thùng có lót túi | Trắng |
Một số yêu cầu đi kèm: thùng phải có nắp, chống thấm, chống rò rỉ; hộp sắc nhọn có thành và đáy cứng, kháng thủng; trên thùng ghi tên loại chất thải và biểu tượng theo Phụ lục 02. Tại nơi đặt thùng phải có hướng dẫn cách phân loại. Chất thải lây nhiễm lẫn với rác khác thì cả mớ bị coi là chất thải lây nhiễm (Điều 6 khoản 1).
Thu gom và lưu giữ (Điều 7 và Điều 8)
- Chất thải lây nhiễm thu gom ít nhất một lần mỗi ngày về khu lưu giữ tạm thời. Túi buộc kín miệng, thùng đậy nắp trước khi mang đi.
- Cơ sở phát sinh dưới 05 kg chất thải lây nhiễm mỗi ngày vẫn thu gom chất thải lây nhiễm mỗi ngày một lần, riêng chất thải sắc nhọn thu gom tối thiểu một lần mỗi tháng.
- Thời gian lưu giữ chất thải lây nhiễm không quá 02 ngày ở điều kiện thường, tối đa 07 ngày nếu để trong thiết bị lạnh dưới 8°C. Cơ sở dưới 05 kg mỗi ngày được lưu giữ không quá 03 ngày, trong túi buộc kín hoặc thùng đậy nắp kín.
- Chất thải nguy hại không lây nhiễm lưu giữ không quá 01 năm kể từ lúc phát sinh. Quá hạn này phải báo cáo cho cơ quan có thẩm quyền.
- Khu lưu giữ phải đáp ứng yêu cầu kỹ thuật tại Phụ lục 03 (Mục B với cơ sở không thuộc nhóm bệnh viện hoặc mô hình cụm).
Chuyển giao cho đơn vị có giấy phép (Điều 12)
Phòng tiêm không tự xử lý chất thải thì phải chuyển chất thải y tế nguy hại cho đơn vị có giấy phép phù hợp. Mỗi lần giao nhận ghi đủ số lượng vào sổ giao nhận theo mẫu Phụ lục 06 và dùng chứng từ chất thải nguy hại theo quy định. Rác thông thường giao cho đơn vị có chức năng vận chuyển, xử lý.
Báo cáo và hồ sơ (Điều 13 và Điều 14)
Báo cáo kết quả quản lý chất thải y tế lập mỗi năm một lần, kỳ báo cáo tính từ 15/12 năm trước đến 14/12 năm thực hiện. Báo cáo gửi Sở Y tế trên địa bàn trước ngày 16/12 của kỳ báo cáo, theo mẫu Mục A Phụ lục 07, bằng giấy, bản điện tử hoặc qua phần mềm báo cáo. Với kỳ hiện tại (15/12/2025 đến 14/12/2026), hạn nộp là trước 16/12/2026.
Hồ sơ phải lưu tại cơ sở gồm: giấy phép môi trường và tài liệu liên quan (nếu thuộc diện phải xin), sổ giao nhận chất thải y tế và chứng từ chất thải nguy hại, biên bản thanh tra kiểm tra, báo cáo định kỳ hằng năm, và các tài liệu khác (Điều 14).
Trách nhiệm của chủ cơ sở (Điều 15 khoản 3)
Phân công người phụ trách quản lý chất thải y tế, xây dựng kế hoạch (có thể gộp trong kế hoạch hoạt động hằng năm) và bố trí kinh phí, xác định các loại chất thải phát sinh, có phương án khi chất thải nguy hại tăng bất thường do dịch bệnh, và tổ chức tập huấn cho nhân viên.
Checklist tự kiểm tra tại phòng tiêm
- Mỗi bàn tiêm có hộp kháng thủng màu vàng, có vạch báo đầy, nắp đậy, nhãn tên loại chất thải.
- Có bảng hướng dẫn phân loại ngay cạnh thùng, kể cả danh sách vắc xin đang dùng thuộc dạng bất hoạt, giảm độc lực hay loại khác.
- Lịch thu gom ghi rõ giờ, người phụ trách, tối thiểu mỗi ngày một lần với chất thải lây nhiễm.
- Khu lưu giữ có thời hạn tối đa dán ngoài: 02 ngày thường, 03 ngày nếu dưới 05 kg mỗi ngày, 07 ngày nếu có thiết bị lạnh dưới 8°C.
- Hợp đồng với đơn vị thu gom chất thải nguy hại còn hiệu lực, giấy phép của đơn vị phù hợp loại chất thải.
- Sổ giao nhận và chứng từ được ghi mỗi lần bàn giao, lưu cùng biên bản kiểm tra.
- Đặt lịch nhắc nộp báo cáo năm trước 16/12 và chuẩn bị số liệu từ tháng 11.
- Có buổi tập huấn cho nhân viên mới và ghi nhận lại.
Hiệu lực và văn bản liên quan
Hiệu lực từ 10/01/2022. Thông tư liên tịch 58/2015/TTLT-BYT-BTNMT hết hiệu lực từ ngày này. Thông tư căn cứ Luật Bảo vệ môi trường 72/2020/QH14. Về hồ sơ quản lý kho lạnh vắc xin, đọc thêm Thông tư 36/2018/TT-BYT về bảo quản thuốc. Về điều kiện hoạt động và kiểm tra, xem Nghị định 96/2023/NĐ-CP và Nghị định 90/2026/NĐ-CP về mức phạt.
Phòng tiêm nhiều điểm nên gom sổ giao nhận chất thải, lịch thu gom và hạn báo cáo của từng điểm vào một bảng theo dõi chung, có thể là bảng tính hoặc phần mềm quản lý phòng tiêm chủng có hỗ trợ nhiều điểm.
Lưu ý về nguồn
Nội dung trên đối chiếu với toàn văn Thông tư 20/2021/TT-BYT trên vbpl.vn (số hiệu, ngày ban hành, hiệu lực, người ký và các Điều 1 đến 16 khớp; Phụ lục 01 đến 07 chưa tóm tắt hết). Thông tư không nêu mức phạt nên bài này không nêu mức phạt; mức phạt xem Nghị định 90/2026/NĐ-CP.
Ảnh bìa: Stefan Bellini, CC0, Wikimedia Commons
Bài viết là thông tin tham khảo, soạn theo Chính sách biên tập. Phát hiện thông tin sai, xin báo cho chúng tôi qua trang Liên hệ.
