Thông tư 51/2017/TT-BYT

Thông tư 51/2017/TT-BYT: hướng dẫn xử trí phản vệ, hiệu lực 15/02/2018

Đăng ngày Ban biên tập quanlytiemchung.comChịu trách nhiệm nội dung: DS. Nguyễn Đăng Điệp

Số hiệu
51/2017/TT-BYT
Loại văn bản
Thông tư
Cơ quan ban hành
Bộ Y tế
Ngày ban hành
29/12/2017
Ngày hiệu lực
15/02/2018
Tình trạng
Còn hiệu lực

Thông tư 51/2017/TT-BYT (hiệu lực 15/02/2018) hướng dẫn phòng, chẩn đoán, xử trí phản vệ. Tóm tắt và checklist hộp thuốc cấp cứu cho phòng tiêm chủng.

Thông tư 51/2017/TT-BYT do Bộ Y tế ban hành ngày 29/12/2017, có hiệu lực từ 15/02/2018, hướng dẫn phòng, chẩn đoán và xử trí phản vệ. Với phòng tiêm chủng, đây là văn bản mà thanh tra y tế và đoàn đánh giá thường soi đầu tiên ở khu theo dõi sau tiêm: có hộp thuốc cấp cứu chưa, thuốc còn hạn không, nhân viên có biết xử trí không.

Tình trạng hiệu lực (kiểm ngày 13/11/2026): còn hiệu lực từ 15/02/2018 (Điều 7). Cơ sở dữ liệu quốc gia về văn bản pháp luật (vbpl.vn) ghi "Còn hiệu lực", chưa thấy văn bản nào sửa đổi hoặc thay thế.

Tóm tắt văn bản

  • Số hiệu: 51/2017/TT-BYT, ban hành tại Hà Nội ngày 29/12/2017, cơ quan ban hành là Bộ Y tế.
  • Căn cứ: Luật Khám bệnh, chữa bệnh năm 2009 và Nghị định 75/2017/NĐ-CP về chức năng, nhiệm vụ của Bộ Y tế.
  • Hiệu lực: từ 15/02/2018 (Điều 7). Thông tư 08/1999/TT-BYT về phòng và cấp cứu sốc phản vệ hết hiệu lực từ cùng ngày.
  • Cấu trúc: 9 điều và 10 phụ lục (chẩn đoán, phân độ, xử trí cấp cứu, trường hợp đặc biệt, hộp thuốc cấp cứu, khai thác tiền sử dị ứng, thẻ dị ứng, test da, sơ đồ xử trí).
  • Điều 8 nêu rõ: khi các văn bản được viện dẫn thay đổi hoặc bị thay thế thì áp dụng theo văn bản mới.

Phạm vi áp dụng với phòng tiêm chủng

Theo Điều 1, thông tư áp dụng cho cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, người hành nghề và các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan. Phòng tiêm chủng hoạt động theo giấy phép khám bệnh, chữa bệnh nên thuộc đối tượng này. Điều 5 còn yêu cầu nơi có sử dụng thuốc, xe tiêm phải có sẵn hộp thuốc cấp cứu phản vệ. Điểm này liên quan trực tiếp đến xe tiêm lưu động và điểm tiêm ngoài trụ sở.

Những điểm phòng tiêm phải làm

Các mục dưới đây tóm theo từng điều của thông tư. Phần chuyên môn (liều, phác đồ) do bác sĩ phụ trách theo đúng phụ lục, bài này không thay thế phụ lục.

  1. Chuẩn bị hộp thuốc cấp cứu phản vệ tại mọi nơi tiêm (Điều 5 khoản 2, Phụ lục V mục I). Thành phần ghi trong phụ lục gồm: phác đồ và sơ đồ xử trí (01 bản), bơm kim tiêm vô khuẩn các cỡ 10 ml, 5 ml, 1 ml (mỗi loại 02 cái), kim tiêm 14-16G (02 cái), bông cồn, dây garo (02 cái), adrenalin 1 mg/1 ml (05 ống), methylprednisolon 40 mg (02 lọ), diphenhydramin 10 mg (05 ống), nước cất 10 ml (03 ống).
  2. Trang bị tối thiểu của cơ sở (Điều 5 khoản 3, Phụ lục V mục II): oxy, bóng AMBU và mặt nạ người lớn, trẻ nhỏ, bơm xịt salbutamol, bộ đặt nội khí quản hoặc mask thanh quản, thuốc chống dị ứng đường uống, dịch truyền natri clorid 0,9%.
  3. Khai thác tiền sử dị ứng trước khi chỉ định (Điều 4 khoản 5, Phụ lục VI). Thông tin dị ứng phải ghi vào sổ khám bệnh hoặc bệnh án. Phiếu sàng lọc trước tiêm nên có đủ các câu hỏi về thuốc, côn trùng, thực phẩm, tiền sử cá nhân và gia đình.
  4. Cấp thẻ theo dõi dị ứng khi đã xác định dị nguyên (Điều 4 khoản 6, Phụ lục VII), giải thích và nhắc khách mang theo.
  5. Theo dõi liên tục ít nhất 24 giờ với mọi trường hợp phản vệ (Phụ lục III mục I). Với phòng tiêm, nghĩa là có quy trình chuyển tuyến và bàn giao rõ ràng, không giữ khách ở phòng tiêm mà thiếu phương tiện.
  6. Báo cáo mọi trường hợp phản vệ về Trung tâm Quốc gia về Thông tin thuốc và Theo dõi phản ứng có hại của thuốc, hoặc Trung tâm khu vực TP.HCM (Điều 4 khoản 4). Ghi người báo, ngày báo vào sổ.
  7. Đào tạo và diễn tập (Điều 5 khoản 4, Điều 9 khoản 1): người đứng đầu, người phụ trách chuyên môn phải tổ chức thực hiện thông tư, ban hành quy trình cụ thể của cơ sở và tập huấn cho nhân viên. Lưu danh sách ký tên và ngày tập huấn.

Checklist kiểm tra đầu ca

  1. Hộp thuốc cấp cứu có đủ danh mục, niêm phong hoặc có biên bản kiểm tra.
  2. Hạn dùng adrenalin, methylprednisolon, diphenhydramin còn trên 3 tháng (mốc nội bộ gợi ý, thông tư không quy định con số này).
  3. Oxy, bóng AMBU, mặt nạ đủ cỡ còn hoạt động.
  4. Phác đồ và sơ đồ xử trí dán ở nơi nhìn thấy.
  5. Số điện thoại bệnh viện chuyển tuyến và 115 ghi tại quầy.

Ý nghĩa khi quản lý kho và hồ sơ

Hộp thuốc cấp cứu là một "kho nhỏ" cần theo dõi hạn dùng giống vắc xin. Nhiều phòng tiêm chỉ kiểm tra khi có đoàn, đến lúc đó ống adrenalin đã hết hạn. Nếu bạn dùng phần mềm quản lý tiêm chủng để theo dõi tồn kho vắc xin, hãy dùng chung nhịp kiểm tra đó (hoặc một bảng tính riêng) cho thuốc cấp cứu. Việc quan trọng là có người chịu trách nhiệm và có ngày kiểm tra ghi lại.

Tiền sử dị ứng và phản ứng sau tiêm là dữ liệu sức khỏe, cần phân quyền xem. Xem thêm Nghị định 356/2025/NĐ-CP về dữ liệu sức khỏe.

Hiệu lực và tình trạng

Thông tư có hiệu lực từ 15/02/2018. Thông tư vẫn còn hiệu lực theo vbpl.vn.

Văn bản liên quan

Nguồn

Số hiệu, ngày ban hành, căn cứ, nội dung các điều và Phụ lục V (hộp thuốc cấp cứu) được đối chiếu với toàn văn Thông tư trên vbpl.vn và bản PDF gốc đăng trên đó. Bài chỉ tóm tắt, không thay thế tư vấn pháp lý hay chuyên môn.


Ảnh bìa: Julien Harneis, CC BY-SA 2.0, qua Flickr/Openverse

Bài viết là thông tin tham khảo, soạn theo Chính sách biên tập. Phát hiện thông tin sai, xin báo cho chúng tôi qua trang Liên hệ.