Cà Mau: 2 phụ nữ ở Sông Đốc tử vong do viêm não mô cầu, chưa rõ nguồn lây

Đăng ngày Ban biên tập quanlytiemchung.comChịu trách nhiệm nội dung: DS. Nguyễn Đăng Điệp

Hai phụ nữ ở Sông Đốc, Cà Mau tử vong do viêm não mô cầu, chưa rõ nguồn lây. Bài nêu việc cần chuẩn bị về tư vấn, phân luồng và kho vắc xin.

Cà Mau: 2 phụ nữ ở Sông Đốc tử vong do viêm não mô cầu, chưa rõ nguồn lây

Ngày 31/10, Giám đốc CDC tỉnh Cà Mau thông tin về hai phụ nữ ở xã Sông Đốc tử vong do viêm não mô cầu. Báo Tuổi Trẻ, Dân Trí và Thanh Niên cùng đưa tin. Với chủ phòng tiêm chủng, đây là loại tin nên đọc kỹ ngay trong ngày, vì khách sẽ bắt đầu hỏi trước khi cơ quan y tế kịp có hướng dẫn chung.

Tin đã biết

Theo Tuổi Trẻ, ca thứ nhất là nữ 46 tuổi ở ấp Tân Hòa. Chị khởi phát ớn lạnh, ho từ 20/10, tự mua thuốc uống nhưng không đỡ. Tối 21/10 chị yếu hai chân và nổi nhiều mảng xuất huyết rải rác, sáng 22/10 nhập Bệnh viện Đa khoa Cà Mau, trưa 23/10 bệnh nặng lên, gia đình xin đưa về và chị tử vong.

Ca thứ hai là nữ 33 tuổi ở ấp Rạch Dinh, đau họng, sốt, mệt, nổi ban rải rác, gia đình cũng tự mua thuốc. Chiều 27/10 chị nhập Bệnh viện Đa khoa Trần Văn Thời trong tình trạng lừ đừ, da xanh, huyết áp tụt, nổi ban khắp người. Chị được chẩn đoán viêm não mô cầu cấp, chuyển lên Bệnh viện Đa khoa tỉnh khoảng 19 giờ 35 cùng ngày và tử vong sau đó dù điều trị tích cực.

CDC Cà Mau cho biết chưa ghi nhận mối liên hệ nào giữa hai người, nguồn lây của cả hai chưa xác định. Một bài báo còn nêu tỉnh có 3 người tử vong vì bệnh này, nhưng không giải thích rõ con số, nên chủ phòng tiêm nên chờ thông báo chính thức của ngành y tế trước khi dùng con số đó.

Nhân viên y tế làm việc bên máy tính tại bàn
Nhân viên y tế làm việc bên máy tính tại bàn

Ngành y tế đang làm gì

Theo CDC Cà Mau, địa phương rà soát và theo dõi sức khỏe người tiếp xúc gần, giám sát khu vực quanh nhà bệnh nhân để phát hiện sớm ca nghi ngờ, phun hóa chất tại các khu nhà dân có nguy cơ. Phó Viện trưởng Viện Pasteur TPHCM đã đến Cà Mau hỗ trợ. Kế hoạch tiếp theo là cùng Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TPHCM tập huấn cho cơ sở y tế trong tỉnh về nhận biết, tầm soát, chẩn đoán và điều trị.

Viện Pasteur TPHCM khuyến cáo bệnh dễ phát ở nơi đông người, nhóm nguy cơ cao gồm trẻ em, thanh thiếu niên và người suy giảm miễn dịch. Khoảng 10 đến 15% dân số mang vi khuẩn não mô cầu ở họng mà không có triệu chứng, và những người này vẫn có thể lây cho người khác. Người tiếp xúc gần được xác định để uống kháng sinh dự phòng và theo dõi, cách ly từ 10 ngày trở lên. Ngành y tế Cà Mau nhắc người dân không chủ quan với sốt, ho, dấu hiệu bất thường ban đầu, và không tự mua thuốc điều trị tại nhà.

Bài của Tuổi Trẻ không nhắc đến vắc xin. Thông tin về vắc xin phòng não mô cầu và chỉ định tiêm cần lấy từ bác sĩ và hướng dẫn của Bộ Y tế, không nên suy diễn từ bản tin này.

Điều này có ý nghĩa gì với phòng tiêm chủng

Lượng hỏi sẽ tăng trước lượng tiêm

Sau mỗi tin tử vong, khách gọi hỏi nhiều hơn là đặt lịch ngay. Câu hỏi thường gặp: bệnh lây thế nào, có vắc xin không, tiêm rồi có chắc không bị. Phòng tiêm nên có một đoạn trả lời ngắn thống nhất cho lễ tân và điều dưỡng, chỉ nói những gì đã có trong thông báo của ngành y tế, và chuyển câu hỏi về chỉ định cho bác sĩ khám sàng lọc.

Khâu phân luồng ở quầy tiếp đón

Triệu chứng ban đầu của bệnh giống cảm cúm: sốt, đau họng, mệt. Phòng tiêm không chẩn đoán, nhưng quầy tiếp đón có thể hỏi khách có sốt hoặc nổi ban bất thường không và báo bác sĩ. Khách đang có dấu hiệu nặng như lừ đừ, nổi mảng xuất huyết, yếu chi cần được hướng dẫn đến cơ sở cấp cứu thay vì ngồi chờ tiêm. Nhân viên cần biết trước điều này, không để người ở quầy tự quyết.

Kho vắc xin và nhu cầu đột biến

Nếu phòng tiêm có cung cấp vắc xin phòng não mô cầu, nhu cầu thường tăng sau các tin dịch, trong khi lô nhập thường cần thời gian. Chủ phòng tiêm nên xem lại tồn kho, hạn dùng từng lô và số lượng đặt trước, ghi chép theo lô thay vì nhớ miệng. Với những phòng đang theo dõi quản lý kho vắc xin bằng phần mềm, việc rút báo cáo tồn và cận date chỉ mất vài phút. Phòng ghi sổ tay nên chốt số liệu cuối ngày để khi có đợt khách đông không bị lệch.

Truyền thông, đừng hứa quá

Không treo biển hay đăng bài kiểu "hết dịch nhờ tiêm". Thông tin đăng lên fanpage nên dẫn nguồn ngành y tế, ghi ngày cập nhật. Tránh dùng tên bệnh nhân hoặc chi tiết nơi ở của người bệnh, kể cả khi báo chí đã nêu địa danh.

Checklist cho phòng tiêm hôm nay

  1. Soạn đoạn trả lời mẫu về viêm não mô cầu cho lễ tân, dựa trên thông báo của CDC và Viện Pasteur.
  2. Nhắc nhân viên quầy hỏi triệu chứng sốt, ban, lừ đừ và báo bác sĩ.
  3. Kiểm tra tồn kho các vắc xin liên quan, hạn dùng và đơn đặt trước.
  4. Kiểm tra nhiệt độ bảo quản và nhật ký kho lạnh theo ca.
  5. Cập nhật thông tin truyền thông bằng nguồn chính thống, ghi ngày.
  6. Theo dõi thông báo của sở y tế địa phương, đặc biệt nếu phòng tiêm ở ĐBSCL hoặc TPHCM.

Đây không phải tư vấn y khoa. Người có dấu hiệu nghi ngờ cần đến cơ sở y tế. Các bài trước về tình hình tại TPHCM cũng có thể xem lại: não mô cầu ở TPHCM và kết thúc giám sát ổ dịch ở một trường THCS.

Nguồn


Ảnh bìa: Microman12345, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons (vi khuẩn não mô cầu trong dịch não tủy, nhuộm Gram). Ảnh trong bài: Shixart1985, CC BY 2.0, Wikimedia Commons

Bài viết là thông tin tham khảo, soạn theo Chính sách biên tập. Phát hiện thông tin sai, xin báo cho chúng tôi qua trang Liên hệ.