Tin đồn vắc xin HPV gây suy buồng trứng: chuyên gia nói chưa có bằng chứng

Đăng ngày Ban biên tập quanlytiemchung.comChịu trách nhiệm nội dung: DS. Nguyễn Đăng Điệp

Tin đồn vắc xin HPV gây suy buồng trứng lan trên mạng, chuyên gia nói chưa có bằng chứng. Bài gợi ý cách trả lời khách và rà hồ sơ, kho, truyền thông.

Tin đồn vắc xin HPV gây suy buồng trứng: chuyên gia nói chưa có bằng chứng

Ngày 30/10, báo Tuổi Trẻ đăng bài "Chưa có bằng chứng cho thấy vắc xin HPV gây suy buồng trứng", trả lời một thông tin đang lan truyền: dữ liệu Medicaid ở bang Florida (Mỹ) bị trích lại với ý rằng nhóm đã tiêm vắc xin HPV có tỉ lệ rối loạn buồng trứng, vấn đề sinh sản và nhiễm HPV cao hơn. Khi tin kiểu này lan trên mạng, người đến phòng tiêm hoặc nhắn tin hỏi trước là các bậc phụ huynh và phụ nữ trẻ. Người trả lời đầu tiên thường là lễ tân hoặc điều dưỡng, không phải bác sĩ.

Bài báo nói gì

Theo Tuổi Trẻ, các chuyên gia được hỏi đều lưu ý cần kiểm tra phương pháp nghiên cứu trước khi kết luận. Dữ liệu bảo hiểm y tế chủ yếu ghi lại ca bệnh được chẩn đoán khi người dân đi khám. Nếu nhóm đã tiêm vắc xin đi khám và xét nghiệm nhiều hơn thì họ sẽ có nhiều ca được phát hiện hơn, và chênh lệch số ca chưa đủ để kết luận quan hệ nhân quả.

Bài cũng dẫn các bằng chứng về an toàn sinh sản. Một nghiên cứu ở Đan Mạch năm 2021 trên gần 1 triệu trẻ em gái và phụ nữ, đăng trên JAMA Network Open, không thấy liên quan giữa tiêm vắc xin HPV và suy buồng trứng nguyên phát. Theo bài, WHO đánh giá các nghiên cứu hiện có và kết luận chưa có bằng chứng vắc xin HPV gây vô sinh. CDC và FDA của Mỹ đưa ra kết luận tương tự. Trên trang của WHO về vắc xin HPV, tổ chức này cũng nêu dữ liệu từ thử nghiệm lâm sàng và giám sát sau lưu hành ở nhiều châu lục cho thấy vắc xin an toàn.

Về hiệu quả, bài nêu ở Mỹ, sau 12 năm triển khai, tỉ lệ nhiễm bốn tuýp HPV có trong vắc xin tứ giá giảm 88% ở nữ 14 đến 19 tuổi. Ở Thụy Điển, phân tích 813.882 mẫu xét nghiệm HPV giai đoạn 2014 đến 2023 cho thấy tỉ lệ lưu hành tuýp 16 và 18 ở phụ nữ sinh năm 2000 thấp hơn đáng kể so với nhóm sinh năm 1984.

Lọ vắc xin và ống tiêm, ảnh minh họa
Lọ vắc xin và ống tiêm, ảnh minh họa

Bối cảnh trong nước

Bài nhắc Nghị quyết 104/NQ-CP ngày 15/8/2022 của Chính phủ đưa vắc xin HPV vào Chương trình Tiêm chủng mở rộng theo lộ trình từ năm 2026, ưu tiên trẻ em gái học lớp 6 và trẻ em gái 12 tuổi không đi học, đặc biệt ở địa bàn khó khăn, vùng sâu, vùng xa. Việc triển khai theo lộ trình và khả năng cung ứng vắc xin. Về độ tuổi khuyến cáo, WHO nêu nhóm ưu tiên là trẻ em gái 9 đến 14 tuổi, còn CDC Mỹ khuyến cáo tiêm thường quy cho cả trẻ trai và gái ở 11 đến 12 tuổi, có thể bắt đầu từ 9 tuổi. Lịch tiêm cụ thể phải theo hướng dẫn sử dụng của từng loại vắc xin và khuyến cáo áp dụng ở Việt Nam.

Phòng tiêm chủng nên làm gì

Chuẩn bị câu trả lời thống nhất

Một câu hỏi như "nghe nói tiêm HPV bị vô sinh có đúng không" nên có một câu trả lời ngắn mà ai trong phòng tiêm cũng nói giống nhau. Gợi ý một khung, chỉnh theo văn phong phòng tiêm:

  1. Ghi nhận mối lo của khách, không gạt đi.
  2. Nói điều đã biết: các cơ quan như WHO, CDC, FDA chưa thấy bằng chứng vắc xin HPV gây vô sinh, và một nghiên cứu lớn ở Đan Mạch không thấy liên quan với suy buồng trứng.
  3. Nói giới hạn: chênh lệch số ca trong một bộ dữ liệu bảo hiểm chưa chứng minh quan hệ nhân quả.
  4. Chuyển câu hỏi về chỉ định cho bác sĩ khám sàng lọc, không đưa lời hứa hay cam kết "tuyệt đối an toàn".

Hồ sơ trước và sau tiêm

Sự cố sau tiêm là chỗ phòng tiêm dễ bị hỏi nhất. Nên rà lại khâu khám sàng lọc, tờ thông tin vắc xin phát cho khách, thời gian theo dõi sau tiêm và đường dây khách gọi lại. Cần ghi rõ lô vắc xin cho từng mũi để truy xuất khi có phản ánh. Phòng tiêm đang dùng phần mềm quản lý tiêm chủng thì tra theo lô sẽ nhanh hơn so với lật sổ. Nếu khách có phản ứng bất thường, xử trí và báo cáo theo quy định (xem Thông tư 51/2017/TT-BYT về phản vệ).

Truyền thông trên fanpage

Không nên đăng lại tin chưa kiểm chứng để "phản bác" hoặc để câu tương tác. Khi cần trả lời công khai, dẫn nguồn WHO, CDC, Bộ Y tế, ghi ngày. Không dùng ảnh khách, không kể trường hợp cụ thể. Khi quảng cáo dịch vụ tiêm, tránh cam kết kết quả và tránh dùng lời lẽ so sánh với phòng tiêm khác. Điều này liên quan đến quy định về quảng cáo cơ sở y tế đã nêu trong bài về xử phạt quảng cáo nhầm là thuốc.

Nhu cầu và kho

Tin đồn có thể làm khách hoãn tiêm, tin chính thống về lộ trình đưa HPV vào chương trình tiêm chủng mở rộng có thể làm khách chuyển sang chờ miễn phí. Chủ phòng tiêm nên theo dõi lượng đặt lịch HPV theo tuần, đối chiếu tồn kho và hạn dùng, và tránh nhập số lượng lớn chỉ dựa trên một đợt tin tốt hoặc xấu.

Checklist nhanh

  1. Lễ tân và điều dưỡng cùng dùng một đoạn trả lời mẫu.
  2. Bác sĩ khám sàng lọc đọc bài báo và các nguồn gốc (WHO, nghiên cứu Đan Mạch) để trả lời sâu hơn khi khách hỏi.
  3. Tờ thông tin vắc xin phát cho khách có phần "phản ứng sau tiêm" và số liên hệ.
  4. Mỗi mũi tiêm ghi rõ vắc xin, lô, ngày, người tiêm.
  5. Kiểm tra tồn kho và hạn dùng vắc xin HPV theo từng lô.
  6. Rà lại nội dung truyền thông của phòng tiêm: có nguồn, có ngày, không cam kết.

Bài này tóm tắt tin báo chí và chỉ dành cho chủ phòng tiêm. Không phải tư vấn y khoa, chỉ định tiêm do bác sĩ quyết định.

Nguồn


Ảnh bìa: Shixart1985, CC BY 2.0, Wikimedia Commons. Ảnh trong bài: Ajay Kumar Chaurasiya, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Bài viết là thông tin tham khảo, soạn theo Chính sách biên tập. Phát hiện thông tin sai, xin báo cho chúng tôi qua trang Liên hệ.