Thông tư 43/2018/TT-BYT
Thông tư 43/2018/TT-BYT về sự cố y khoa: không áp dụng cho tiêm chủng
Đăng ngày Ban biên tập quanlytiemchung.comChịu trách nhiệm nội dung: DS. Nguyễn Đăng Điệp
- Số hiệu
- 43/2018/TT-BYT
- Loại văn bản
- Thông tư
- Cơ quan ban hành
- Bộ Y tế
- Ngày ban hành
- 26/12/2018
- Ngày hiệu lực
- 01/03/2019
- Tình trạng
- Còn hiệu lực
Thông tư 43/2018/TT-BYT hướng dẫn phòng ngừa sự cố y khoa, không áp dụng cho hoạt động tiêm chủng. Báo cáo 01 giờ, 60 ngày phân tích, 6 tháng tổng hợp; checklist cho chủ phòng tiêm.
Tóm tắt
Thông tư 43/2018/TT-BYT do Bộ Y tế ban hành ngày 26/12/2018 (ký thay Bộ trưởng: Thứ trưởng Nguyễn Viết Tiến), hướng dẫn phòng ngừa sự cố y khoa trong các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh: báo cáo, phân tích, phản hồi, xử lý sự cố, và đưa ra khuyến cáo để không lặp lại. Thông tư có hiệu lực từ 01/03/2019 (Điều 15).
Điểm mà chủ phòng tiêm chủng cần nhớ nhất nằm ở Điều 1 khoản 2: thông tư này không áp dụng cho việc phòng ngừa sự cố y khoa trong hoạt động tiêm chủng, tác dụng không mong muốn của thuốc (ADR) và biến cố bất lợi của thử nghiệm lâm sàng. Nhiều bản tin, kể cả bản tin về văn bản mới của Sở Y tế TP.HCM ngày 05/11/2026, nhắc "báo cáo sự cố theo Thông tư 43", nên chủ phòng tiêm dễ hiểu nhầm là mình bị điều chỉnh trọn gói.
Phạm vi áp dụng
- Áp dụng: cơ sở khám bệnh, chữa bệnh và cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan (Điều 1 khoản 3).
- Không áp dụng: phòng ngừa sự cố trong hoạt động tiêm chủng, ADR và AE trong thử nghiệm lâm sàng (Điều 1 khoản 2).
- Với phòng tiêm chủng: hoạt động tiêm chủng thuộc phần loại trừ. Nếu cơ sở của bạn có thêm hoạt động khám bệnh, chữa bệnh (ví dụ phòng khám đa khoa có thêm khoa tiêm), phần khám chữa bệnh vẫn nên tham khảo thông tư này. Hãy hỏi Sở Y tế khi bạn không chắc ranh giới.
Khái niệm chính (Điều 2)
- Sự cố y khoa: tình huống không mong muốn xảy ra trong chẩn đoán, chăm sóc, điều trị do yếu tố khách quan, chủ quan, không phải do diễn biến bệnh hay cơ địa người bệnh, ảnh hưởng đến sức khỏe, tính mạng.
- Near-miss: tình huống đã hoặc gần như xảy ra nhưng được phát hiện, ngăn chặn kịp thời, chưa gây tổn thương.
- Nguyên nhân gốc: nguyên nhân ban đầu có quan hệ nhân quả trực tiếp và có thể khắc phục.
Điểm chính cho chủ phòng khám, phòng tiêm
- Báo cáo tự nguyện cho sự cố từ mục 1 đến 6 của Phụ lục I (từ near-miss đến tổn thương trung bình kéo dài thời gian nằm viện). Báo cáo bắt buộc cho mục 7 đến 9 (di chứng, hồi sức tích cực, tử vong) và sự cố nghiêm trọng (Điều 5).
- Sự cố nghiêm trọng (một ca tử vong nghi có nguy cơ tiếp tục gây tử vong, hoặc từ hai người bệnh tử vong trở lên cùng một tình huống): báo trước bằng điện thoại trong 01 giờ kể từ khi phát hiện (Điều 5 khoản 2).
- Bộ phận tiếp nhận: phòng, tổ hoặc nhân viên chuyên trách quản lý chất lượng ghi nhận và lưu giữ mọi báo cáo (Điều 5 khoản 3).
- Phân loại theo 3 tiêu chí: mức độ tổn thương (Phụ lục I), nhóm sự cố và nhóm nguyên nhân (Phụ lục IV) (Điều 7).
- Phân tích nguyên nhân gốc: báo cáo người đứng đầu hằng tuần; với sự cố trung bình và nặng (NC2, NC3) báo ngay. Nhóm chuyên gia đề xuất giải pháp trong 60 ngày (Điều 8).
- Tổng hợp gửi cơ quan quản lý mỗi 6 tháng gồm số báo cáo bắt buộc và tự nguyện, tần suất, kết quả phân tích nguyên nhân gốc, giải pháp (Điều 6).
- Bảo mật: giữ bí mật, ẩn danh tính người và cơ sở báo cáo (Điều 12 khoản 3); hồ sơ quản lý theo quy chế bảo mật (Điều 3).
- Khuyến khích tự nguyện báo cáo: cơ sở xây dựng quy trình, cơ chế khuyến khích, và chế tài với sự cố thuộc danh mục bắt buộc mà không báo cáo (Điều 12 khoản 5).
Checklist cho phòng tiêm chủng và phòng khám có tiêm
- Xác định phạm vi: phần nào là tiêm chủng (loại trừ), phần nào là khám bệnh, chữa bệnh (áp dụng).
- Chỉ định một người đầu mối ghi nhận sự cố, dù cơ sở nhỏ. Ghi họ tên và số liên lạc vào quy trình.
- Soạn mẫu báo cáo ngắn: thời điểm, địa điểm, mô tả, tình trạng người bị ảnh hưởng, xử lý ban đầu (theo nội dung tối thiểu ở Điều 5 khoản 3).
- Tập huấn nhân viên: xử lý ngay để bảo đảm an toàn người bệnh trước khi báo cáo (Điều 9 khoản 1).
- Lập sổ near-miss: nhầm lô, nhầm khách, đọc sai hạn dùng nhưng phát hiện kịp. Đây là dữ liệu quý để phòng sự cố.
- Đặt lịch họp ngắn hằng tuần xem lại sự cố; sáu tháng một lần tổng hợp.
- Tra riêng quy định về tai biến sau tiêm và xử trí phản vệ, vì không nằm trong thông tư này. Xem Thông tư 51/2017/TT-BYT về phản vệ và bài sốc phản vệ sau dùng thuốc.
- Bảo mật hồ sơ sự cố vì có dữ liệu sức khỏe. Xem Nghị định 356/2025/NĐ-CP.
Hiệu lực
Hiệu lực từ 01/03/2019. Chúng tôi chưa tra được văn bản sửa đổi, thay thế sau năm 2019 (ví dụ sau khi Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023 và các nghị định hướng dẫn có hiệu lực), nên mục tình trạng "Còn hiệu lực" dựa trên việc các bản tin năm 2026 vẫn nhắc thông tư này. Chủ phòng tiêm nên đối chiếu với cổng văn bản của Bộ Y tế trước khi áp dụng.
Văn bản liên quan
- Thông tư 32/2023/TT-BYT hướng dẫn Luật Khám bệnh, chữa bệnh
- Nghị định 96/2023/NĐ-CP về điều kiện hoạt động
Nếu bạn muốn ghi sự cố, lô vắc xin và hồ sơ khách ở cùng một nơi để tra khi cần, hãy xem quanlytiemchung.com. Phòng khám tổng quát có thể xem quanlyphongmach.com.
Nguồn
- Văn bản Thông tư 43/2018/TT-BYT ngày 26/12/2018 của Bộ Y tế. Bản đọc để tóm tắt là bản sao trên Google Docs (tải PDF); chúng tôi đối chiếu số hiệu, ngày ban hành, người ký, điều khoản Điều 1, 5, 6, 8, 9, 12, 15 với bản đó. Chưa đối chiếu với Công báo hay cổng thông tin Bộ Y tế, nên chủ nên kiểm trước khi dùng làm căn cứ.
Ảnh bìa: Jonathunder, GFDL 1.2 / CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons
Bài viết là thông tin tham khảo, soạn theo Chính sách biên tập. Phát hiện thông tin sai, xin báo cho chúng tôi qua trang Liên hệ.
