Sốc phản vệ độ 3 sau khi tự uống thuốc trị đau răng
Đăng ngày Ban biên tập quanlytiemchung.comChịu trách nhiệm nội dung: DS. Nguyễn Đăng Điệp
Một ca sốc phản vệ độ 3 sau khi tự uống thuốc trị đau răng. Bài nêu cách sàng lọc, theo dõi sau tiêm, hộp chống sốc và diễn tập.
Báo Dân trí ngày 02/11/2026 kể về một người đàn ông 41 tuổi ở Tây Ninh tự mua thuốc uống trị đau răng ở nhà thuốc. Khoảng hai giờ sau, anh ngứa toàn thân, da đỏ lan rộng rồi ngất. Khi vào bệnh viện địa phương, anh hôn mê, tím tái, SpO2 chỉ còn 60%, không bắt được mạch và huyết áp. Bác sĩ chẩn đoán sốc phản vệ độ 3 do dị ứng thuốc.
Đây không phải chuyện của phòng tiêm chủng, nhưng nó mô tả đúng tình huống mà mỗi phòng tiêm đều phải sẵn sàng: phản ứng dị ứng nặng xảy ra nhanh, vài chục phút đến vài giờ sau khi dùng thuốc, và người bệnh có thể ngừng tim nếu xử trí chậm. Bài này lấy câu chuyện làm điểm xuất phát để chủ phòng rà lại quy trình sàng lọc, theo dõi sau tiêm và xử trí phản vệ.
Diễn biến theo bài báo
Theo Dân trí, bệnh nhân không nêu họ tên, bài không nêu tên hoạt chất của loại thuốc đã uống. Tại bệnh viện, ê kíp tiêm bắp adrenalin rồi truyền adrenalin liên tục, kiểm soát đường thở, cho oxy liều cao và bù dịch nhanh. Sau khi mạch và huyết áp hồi phục, bệnh nhân vào khoa Hồi sức tích cực, dùng corticoid và kháng histamine. Sau 24 giờ anh tỉnh hoàn toàn, rồi xuất viện sau 3 ngày.
Khuyến cáo của bác sĩ trong bài:
- Không tự ý mua và dùng kháng sinh, thuốc giảm đau, kháng viêm khi chưa có chỉ định.
- Khai báo đầy đủ tiền sử dị ứng thuốc hoặc thực phẩm trước khi được kê đơn hoặc can thiệp y tế.
- Khi có triệu chứng bất thường sau dùng thuốc (nổi mề đay, đỏ da, ngứa họng, tức ngực, khó thở, chóng mặt, vã mồ hôi), đến ngay cơ sở y tế có khả năng cấp cứu, hồi sức.
Điều đáng chú ý với phòng tiêm chủng
Phản vệ sau tiêm vắc xin hiếm gặp nhưng không bao giờ bằng không. Cơ sở tiêm chủng được yêu cầu theo dõi khách sau tiêm và có sẵn phương tiện xử trí. Các điểm trong bài báo trùng với những gì quy trình tiêm chủng đã yêu cầu:
- Khai báo tiền sử dị ứng trước khi dùng thuốc. Với phòng tiêm, đó là bước khám sàng lọc.
- Theo dõi sau can thiệp. Với phòng tiêm, đó là thời gian ngồi chờ sau tiêm.
- Biết ngay phải làm gì khi có dấu hiệu bất thường. Với phòng tiêm, đó là quy trình xử trí phản vệ và adrenalin.
Quy định chi tiết nằm ở Thông tư 51/2017/TT-BYT về phòng, chẩn đoán và xử trí phản vệ. Bài này không lặp lại phác đồ, chỉ nêu những việc quản lý mà chủ phòng cần kiểm tra.
Checklist cho chủ phòng
Sàng lọc trước tiêm
- Phiếu khám sàng lọc có mục hỏi tiền sử dị ứng thuốc, thực phẩm, vắc xin, và có chỗ ghi cụ thể tên chất gây dị ứng chứ không chỉ đánh dấu "có".
- Điều dưỡng hoặc lễ tân hỏi lại bằng lời khi khách ghi "không dị ứng" nhưng tuổi cao hoặc có bệnh nền.
- Người có tiền sử phản ứng nặng với một lần tiêm trước được chuyển cho bác sĩ quyết định, không do điều dưỡng tự xử lý.
Xem thêm về nội dung khám sàng lọc ở Quyết định 3160/QĐ-BYT.
Khu theo dõi sau tiêm
- Khu ngồi chờ nằm trong tầm nhìn của điều dưỡng, không để khách ra ngoài đứng ở hành lang hay đi mua đồ.
- Ghi giờ tiêm và giờ được rời phòng, để biết ai đã ngồi đủ thời gian.
- Khách được dặn các dấu hiệu cần báo ngay, in sẵn trên giấy hẹn hoặc tờ rơi.
- Dặn khách báo lại nếu có nổi mề đay, khó thở sau khi về nhà, kèm số điện thoại trực của phòng.
Hộp chống sốc và thuốc
- Hộp có thuốc, dụng cụ theo danh mục do phòng ban hành theo quy định, không để thiếu, quá hạn.
- Có người chịu trách nhiệm kiểm tra hộp theo lịch và ký xác nhận.
- Có bảng quy trình dán ở nơi nhìn thấy, ghi rõ người nào làm gì khi có ca phản vệ, số gọi cấp cứu và bệnh viện chuyển tuyến.
- Bảo quản adrenalin theo hướng dẫn trên nhãn.
Diễn tập
Hộp chống sốc đầy đủ chưa chắc nhân viên dùng được trong 3 phút đầu. Mỗi quý có thể diễn tập một tình huống giả định: một khách ngứa, đỏ da, khó thở sau tiêm 10 phút. Ghi lại ai làm gì, mất bao lâu, đoạn nào lúng túng. Hồ sơ diễn tập cũng là bằng chứng tốt khi đoàn kiểm tra hỏi về quy trình cấp cứu.
Tư vấn cho khách về tự dùng thuốc
Một thông điệp ngắn trong buổi tư vấn hoặc trên bảng thông tin: khi dị ứng với một loại thuốc, ghi tên thuốc vào điện thoại và nói với mọi bác sĩ, nhà thuốc. Đây là lời khuyên chung có trong bài báo, không phải chỉ định chuyên môn của phòng.
Ghi hồ sơ và xử lý khi có ca
Nếu có ca phản ứng nặng, phòng cần ghi đủ: giờ tiêm, loại vắc xin và số lô, dấu hiệu xuất hiện lúc nào, xử trí và thuốc đã dùng, nơi chuyển viện, thông báo cho người nhà. Dữ liệu lô vắc xin truy được nhanh là rất quan trọng khi cần báo cáo. Nhiều phòng dùng phần mềm quản lý phòng tiêm chủng để tra lô theo từng khách. Phiếu theo dõi nên lưu theo thời hạn cơ sở đã quy định và theo quy định về bảo mật dữ liệu sức khỏe, xem Nghị định 356/2025/NĐ-CP.
Lưu ý
Bài báo không nêu tên thuốc và không nêu bệnh viện, nên chủ phòng đừng suy diễn về một loại thuốc cụ thể. Mọi phác đồ xử trí do bác sĩ và quy định hiện hành quyết định. Bài này chỉ giúp chủ phòng rà soát phần quản lý.
Nguồn
Ảnh bìa: AngelHM, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons. Ảnh trong bài: AngelHM, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Bài viết là thông tin tham khảo, soạn theo Chính sách biên tập. Phát hiện thông tin sai, xin báo cho chúng tôi qua trang Liên hệ.
